میرجلال پاشایف (۱۲۸۷ خورشیدی/۱۹۰۸ میلادی در اندبیل استان اردبیل (خلخال) - ۱۹۷۸ در باکو) نویسنده و منتقد ادبی آذربایجانی بود.

او پدربزرگ مهربان علیوا بانوی اول جمهوری آذربایجان می‌باشد.

میرجلال پاشایف در سال ۱۹۳۵ از دانشکده زبان‌شناسی آذربایجان دانش‌آموخته شد و در سال ۱۹۴۷ دکترای زبان‌شناسی خود را دریافت نمود. او به عنوان استاد ادبیات در دانشگاه باکو تدریس می‌نمود.

میرجلال پاشایف حدود ۹۰سال پیش در سن ۱۶سالگی به شهر باکو مهاجرت کرد و به مدت ۲۵سال رئیس دانشکده ادبیات باکو بود. او در ۲۸ سپتامبر ۱۹۷۸ در باکو درگذشت.

مراسم بزرگداشت صدمین سالروز تولد میرجلال پاشایف روز ۱۰ نوامبر در مقر سازمان یونسکو برگزار گردید. مهربان علیوا همسر رئیس جمهور آذربایجان، و رئیس بنیاد حیدر علی‌اف و سفیر حسن نیت سازمان‌های یونسکو و ایسسکو در این مراسم سخنرانی کرد.

میرجلال پاشایف صدها داستان کوتاه نوشته و بیش از ۷۰ کتاپ چاپ کرده‌است. او همچنین در نگارش مجموعه‌ی سه جلدی تاریخ ادبیات آذربایجان (۱۹۵۷-۱۹۶۰) همکاری داشته‌است. برخی از آثار مشهور او عبارتند از:

Dirilan Adam -۱۹۳۶
    Bir Ganjin Manifesti -۱۹۳۸
    Yolumuz Hayanadir -۱۹۵۷
    Yashidlar -۱۹۸۴

مدیر شیلات و آبزیان آذربایجان غربی گفت: میزان صادرات شاه میگو به کشورهای اروپایی تا پایان امسال 270 تن برآورد می‌شود.

به گزارش فارس،محمد شیرولیلودر ارومیه با اشاره به اتمام زمان مجوز صید شاه میگو دراز آب شیرین از دریاچه پشت سد ارس، اظهار داشت: مرحله سوم صید شاه میگو که اعتبار آن دو ماهه تعیین شده بود، 17 آذر ماه امسال به پایان رسید.

وی فرا رسیدن زمان زادآوری شاه میگو دراز آب شیرین را یکی از دلایل متوقف شدن صید این آبزی اعلام کرد و ابراز داشت: شرکت‌های بهره‌بردار از آبزیان پشت دریاچه سد ارس تا اطلاع ثانوی از صید و صیادی منع شده‌اند.

مدیر شیلات و آبزیان آذربایجان غربی افزود: شاه میگو دراز آب شیرین از سوی شرکت‌های بهره‌بردار صید، فرآوری و بسته‌بندی می‌شود و سپس به کشورهای اروپایی صادر می‌شود.

وی با بیان اینکه صادرات شاه میگو دراز آب شیرین ارز‌آوری خوبی برای کشور به دنبال دارد، اذعان داشت: این محصولات با استقبال بسیار خوبی در کشورهای اروپایی مواجه شده‌اند.

شیرولیلو خاطرنشان کرد: میزان صادرات شاه میگو به کشورهای اروپایی تا پایان امسال 270 تن برآورد می‌شود.

وی اضافه کرد: ارزش غذایی شاه میگو بسیار بالا است و این غذا به عنوان یکی از پرطرفدارترین غذاهای اروپایی محسوب می‌شود.

میرزاصادق از شاعران بزرگ معاصر متولد ۱۲۲۶ شمسی در اردبیل می‌باشد.
درسال ۱۲۲۶ شمسی دراردبیل متولد گردید. او شغل تجارت داشته وبه واردوصادرنمودن پوست اشتغال می‌ورزید.

اشعارش غالباً به زبان ترکی ودر مدایح ومرثیه ثرایی اهل بیت بوده‌است. درگفته‌هایش ذوق عرفانی به چشم می‌خورد. و به گفته یکی از نوادگانش خود بیضا درایام بیماری مشرف به موتش سروده‌هایش راکه با مرکب نوشته شده بوده‌است درظرف آبی ریخته وشسته‌است. با این حال جسته گریخته ازاشعاراودر یادداشتهای دیگران باقی‌مانده‌است.

دو بیت زیر نمونه‌ای از اشعار ترکی اوست. بیضاء در نفسیر قرآن شریف، نهج البلاغه و آثار گرانپایه متقدمین از قبیل: سنائی، عطار، خاقانی، سعدی، حافظ، مولوی، فضولی و سایر قلمداران عرصه شعر و ادب و عرفان مطالعات عمیقی داشته، در کنار این ذخایر و گنجینه‌های قنا ناپذیر علوم بیان و کلام، عروض و بدیع و قافیه، فلسفه و منطق و النهایه آنچه را که در پرورش روح بلند یک شاعر عارف ضرورت دارد به خوبی فرا گرفته‌است.

می‌گویند مرحوم بیضاء به دلیل احاطه به علوم اسلامی و مسائل فقهی، گاهی اوقات وکالت اشخاص را قبول و در دعاوی مطروحه در محاکم از حقوق موکلین خود دفاع می‌کرده‌است.


دیوان شعرش با نام (کلام بیضای اردبیلی) در ۵۱۰ صفحه از سوی تنی چند از علاقه‌مندانش گرد آوری و با همت هیأت اردبیل‌شناسی و صندوق قرض الحسنه مهدیه با یک پیشگفتار و سه مقدمه در خرداد سال ۷۴ چاپ و منتشر گردید.

بیضادر سال ۱۳۰۱ شمسی در زادگاهش اردبیل در سن ۷۵ سالگی درگذشت، جسمش در شهیدگاه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی (آرامگاه شهدای جنگ چالدران) دفن گردید.

نمونه‌ای از اشعارش
قضا کاتبلری دنیا اوین غمخانه یازمشلار         فراغت ایسته سه هرکس اونی دیوانه یازمشلار
خلیله حکم اولوندی تاکه اوغلون گسمه قربانی         بو قربانی ازل گوندن شه مردانه یازمشلار

معماهای ترکی-تاپماجالار

1-ساپساری جایئمیشم،من عربدن گلمیشم ،بالدان شیرین دادیم وار،آددا-ساندا آدیم وار...

زبان آذربايجاني،زبان بخش اعظمي ازشمال غرب ايران استانهاي آذربايجان شرقي،آذربايجان غربي،اردبيل،زنجان وحتي بخش هاي قابل توجهي ازمناطق مركزي ايران ازجمله تهران،كرج،قزوين،همدان،استان مركزي،گيلان وخراسان است.

اين زبان درخارج ازايران زبان رسمي جمهوري آذربايجان ومناطق گسترده اي ازگرجستان،داغستان،ازبكستان،قزاقستان،واكراين است.

تركي آذربايجاني يكي ازشاخه هاي تركي جنوبي است كه مي توان آن رادرگروه غزوغز-سلجوق نيزقرارداد.اين زبان اززيرشاخه هاي زبان اوغوز كه زبان ساكنان آسياي مركزي بودندمحسوب میشود.

دانلود لغت نامه ترکی

داغدا اكين اولماز /اكين اولسا بيچين اولماز /دنيادا مين گوزل اولسا/بيرئ سنين تكين اولماز

آغ آلمـا قـیـزیـل آلــمـا نیمچه یَه دوزول آلما                           

چیرکین آل،اصیل اُلسون بد اصیل گوزَه ل آلما

آغ دَسمالین مندَه دیـر سَرمیشم چمنده دیـر

عالم گوزه ل نن دولسا مَنیم گوزیم سنده دیر

عزیزیم گول آلاندا ساچا سونبول آلاندا

یاریم یادیمـا دوشَر الیـمَه گــول آلانـدا

داغـلارا اَکـدیـم لالا الـه آلـدیـم پیــیـالا

هئچ گورونوب دونیادا ظلم ائوی آباد قالا؟

آغـلارام آغلار کیـمی دردیم وار داغلار کیمی

خزه ل اولوب توکولدوم ویـرانـا بـاغـلار کیـمی

یار منه باخدی گئتدی قلبیمی، یاخدی گئتدی

آغلاماقدان گؤز یاشیم سئل کیمی آخدی گئتدی

اوجاغی یاخشی قالا اودون قوی یاخشی قالا

نَه اولار بو دونیادا پیس ئوله، یاخشی قالا

الـیـنـده گـؤزه ل آلـمـا توتوبدور گؤزه ل آلما

ائل چیرکینین آل، عاشیق حـیـاسـیـز گـؤزه ل آلـمـا

عاشیق ناچار آغلاما پیس گون کئچر آغلاما

فـلک باغـلی قاپـینـی بـیرگون آچـار آغلاما

دورمـا قاپی دالیـنـدا گؤزوم قالدی خالیندا

گـئـدیـم آناما دئـیـیم گـلیـم قـالـیم یـانیـندا

لای لای دئدیم گونده من کؤلگه ده سن، گونده من

ایلده قوربان بیر اولسا سـنه قـوربان گونده من

لای لای دئدیم اوجادان چئخسین سسیم باجادان

آلله سـنی ساخلاسـین بوغـمادان، قیزیلجادان

آل کمری بئل باغلا ساچلارینی تئل باغلا

نَه یادا سیرّینی وئر نَه نامرده بئل باغلا

یامان گون کئچر گئدر عؤمرومو بیچر گئدر

دونـیادا غـم شـربـتـین هـرگـلـن ایـچـر گـئـدر

من عاشـیق دالداسـینا مرد ایگید دالداسینا

نامرد آصلان اولسادا سئـخیلما دالـداسینا

عزیزیم وطن یاخـشی کؤینگی کتان یاخشی

غربت یئر جنّت اولسا یئنه ده وطن یاخشی

عاشیقم، وطن آغلار منه هر یئتن آغلار

غریبلیکده ئوله نـین حالینـا کفن آغلار

من عاشیق، قازان آغلار اود یانار، قازان آغلار  

غربت یئرده ئوله نین قبرینی قازان آغلار

امام زاده باغلاري،ياشيلدي ياپراغلاري،نذريم قبول اولسون،ياندريم چراغلاري

گويده اوچان قوش اولسون/ايچديگين سونوش اولسون/ليلي ئه خبرورين/مجنون گليرخوش اولسون

بوردان بيرآتلي گچدي/آتين اوينادي گچدي/آي كيمي شفق ساچدي/گون كيمي باتدي گيچدي

لاي لاي دييم ياتاسان/قزل گوله باتاسان/قزل گولون ايچينده/شيرين يوخوتاباسان

هامي ياتيب سنده يات/دينجل قوزوم تزبوي آت/صبحون خيره آچيلسن/سنه گولسون بوحيات

لاي لاي دئديم آدينا/حق يتيشسين دادينا/بوياباشاچاتاندا/مني ده سال يادينا.



دوشموشم عشق اودونا رحم ائیله اینسان سان اگر/بوقدر ناز ائیله مه سوملی جیران سان اگر/ره عشقونده سنون خیلی زماندیر گزیرم/منی اولدور قوتاریم حاکم زیندانسان اگر


                            آغـــــــــلایارلار ،گـــــولرلر
                            گـــؤز یاشـــینی ســیلرلر
                            گـــئچن گــونون قــدرینی
                            گــــلن گـــــونده بــــولرلر



 

                           سو گلر آخار گئدر
                           وریانی ییخار گئدر
                           بو دنیا پنجره دیر
                           هر گلن باخار گئدر



                          بو داغلار اودا یانسین
                          اوت توتسون اودایانسین
                          یاریما گئدین دئیین
                          من یاندیم اودا یانسین



                         غنچه لر گوله دوندو
                         گوز یاشیم سئله دوندو
                         دوستلاردان آیری توشدوم
                         ساحاتیم ایله دوندو



ال چک داها بو قلبیمی ویران اله مکدن/ عشقونده منی هر گئجه گریان اله مکدن/بیر یاره ویریبسان منه ای قامتی رعنا/ عاجزدی حکیملر منه درمان اله مکدن/ بیر درد قانان یوخدی منیم دردیمی قانسین/ یاندی جیگریم دردیمی پونهان اله مکدن



                       الیمده قلم آغلار
                       یازدیقجان کلام آغلار
                       بیر درده توشموشم کی
                       گؤردو کجه آنام آغلار



                      کباب یانار کؤز آغلار
                      دیل آلیشار سوز آغلار
                      یار _ یاردان آیری توشه
                      اورک یانار گوز آغلار



  حیدر بابا ارمو گولی سوسوزدی
باغری یانیب ، دیل دوداغی ، قئر دوزدی
بو گلینین ، یوخدی یأری ، یالقوزدی ! زامان بویو ، آخان چایا ، نه گلدی ؟
شیرین سویا ، آجی چایا ، نه گلدی ؟

  اولدوز گليب آي اولماز، بهار گليب ياي اولماز، نجيب لرين ايچينده هيچكس سنه تاي اولماز .

بی عطر سنبل اولماز/ بی نغمه بلبل اولماز/ دنیا بوتون گل اچسا/ سنین کیمی گل اولماز

محبت ياشا باخماز ... آغارميش باشا باخماز .... اگرگول گوزل اولسا،. باخان داغ داشاباخماز....

سو ايچيرم چاناخدان بال سوزولر دوداخدان اوزوم گله بيلمسم سلاميم وار اوزاخدان.

هرکسأ دوست دیدیم دشمن جان اولدومنه / دشمن اوزبختیمیده اینده عیان اولدومنه.

ياغيش ياغير داشلارا ،ديين اوچان گوشلارا ، آپارسين بيزدن سلام وفالي يولداشلارا.

قزلدان اولساقفسيم - ازادلوقا وارهوسيم - خاطرين استرم
عزيز - هرنقدروار نفسيم

دئمیشدیم؛ گئدرسن من اوللم سن سیز
سن گئتدون من اولمدیم!! باغیشلا منی !

گونده منه باش ووران ایندی منه داش وورور.
ایندی منه داش ووران اوزگحیف نون باش وورور.
اوزگه اگر داش وورا دردینه دوزمک اولار.
باخ بورا سوز بوردادی داشلاری یولداش وورور…

اورییمله باجارمرام او گوزحیف نون ویریلمشام
لیل سو کیمی آخیب گلیب چاتیب سنده دورولمشام
درد اورییمده آشیب داشیب غمده منن قوجاخ ب
آتما منی زامان چاشیب بو دنیادان یورولمیشام؟اورییمله باجارمرام او گوزحیف نون ویریلمشام
لیل سو کیمی آخیب گلیب چاتیب سنده دورولمشام
درد اورییمده آشیب داشیب غمده منن قوجاخ ب
آتما منی زامان چاشیب بو دنیادان یورولمیشام؟

بی وفا جانان یولوندا جان گویان دیواندور.شاهیدیم بو مطلبه شمعه یانان پرواندور.
شمع
یولوندا یانماغا,پروانه ایلر افتخار.شمع دیر بیچاره پروانه,عجب دیواندور.

سن سن حیاتمن معناسی سن سن سوگیمین رویاسی
سن سن دنیامین دنیاسی
سنی چخ ایستیرم کلم دلماسی

بیر دنیز دوشون سوسوز / بیر انسان دوشون موتسوز
بیر بهار دوشون چیچک سیز / بیرده منی دوشون سنسیز
هیچ الورمو؟

گل دونیانی بولوشدورک / دنیز منیم دالقا سنین
گونش منیم ایشیق سنین / هامّیسی سنین سنده منیم

عزیزیم آشا آشا / سو گلیر داشا داشا
بیر جانم وار ثروتیم / اودا قربان داداشا

داغدا پائیز اولاندا / ساری سنبل سولاندا
یارا ائلچی گوندررم / اون بئش یاشی دولاندا

گؤزوم قالدی او قاشدا / او پیکده او قاشدا
مجنون تک دلی گؤیلوم / گزیری داغدا داشدا

بیر گورچین کیمی دن سیزلمیشم! بولبولم یازدا چمن سیزلمیشم!
اوز دیارمدا وطن سیزلمیشم! هیچ بیلرسن نیجه سن سیزلمیشم!!!

محبت قوجالماز
عشق آزالماز
دوست آیرلماز
یاخچلیق یرده قالماز
دوست دوستی آتماز
یاریما اولسون سلام
قوی کی دییم بیر کلام
ایستییرم من سنی
ایسته منی والسلام

اگر بیز ایکیمیز ده یاپراق اولساق پاییز فصلینده من
سنن تئز یئره دوشه جاغام تا سن دوشنده سنی
اوز قوجاغیما آلیم .

گوروم شیر دنیادا پیر اولماسین
گوروم تولکو جنگلده شیر اولماسین
ستمکار خلقه امیر اولماسین
بوتون پاک اورکللر گوروم شاد اولا
مقدس آذربایجان دائم آباد اولا

سوگیلیم سن کی بیلیرسن بوغریب دنیا یالاندیر/اینانیرسان اوجا داغلار باشی چوخ شهلی دوماندیر/انسانین یاغشیلیقی تکجه بودنیادا قالاندیر/بونو بیلسن بیلرم سن منی چوخداندی سویرسن/ سویرم منده سنی چون بیلیرم یاغشی بیلیرسن

یازیسان هی قلمی آغلادیسان اولمادیکی!
نقدر یازسا قلم سن پوزوسان اولمادیکی !
در گهونده گزیرم من پروانه لر تک !
گوزلیم من گلیرم سن قاچیسان اولمادیکی !

گؤزون بیر سئوگیلی ، ایستکلی گؤرسه ، روحون سئوسه ، سوندان گلر دیوانه لیک .
من کی سنی گورمه میشم ، سئومه میشم ، سنه عاشیق اؤلمامیشام ، ندن بئله دیواننم ای “آزادلیق”

منیم چؤرک سیز و سوسوز قالدیغیم گونوم چوخ اولوب ، آمما اومودسوز قالدیغیم گونوم هئچ اولماییب. “آتا بابک”

یا شا وطنیم یا شا آذربایجانم
اوره ییم دویونور دیلیم دینممیر قلمیم سوسوب تکجه بیر سوز دیمک ایستیر کی سنی چوخ چوخ سویورم

صبر اولسا کونول قیشدا گئدر شاخدادا قاردا/ بایرامدا گلر آرخاجا بولبولده باهاردا
بیر آزجا گولوم سن بو غم فرقته دوزسن/ هیجراندا چاتار باشا گلر نازلی نیگاردا

دنیا دا قارانلیکلار اگر جمع اولا باهم/بیر خیرداجا شمعین ایشیغین سوندوره بیلمز        

ردیف      ضرب المثل/آتالارسوزو
۱     اوزونه  اوماج اووامیر خالخا  اریشته کسیر
۲     ساخلا سامانی گلر زامانی
۳     قورود ازه ریق اونادا دوزه ریق
۴     پیشیه اولدوروب گؤز گورخودور
۵     ایت چوره کیمی یئدی بیت ده یاخامی
۶     آتااوغولابیرباغ ویردی  اوغول آتیابیرسالخمدا ویرمدی
۷     آغاجی اوز  ایچینن  قورد یئیر
۸     ایت یاتار تایا  گؤلگسینده  دییر اوز کؤلگمدیر
۹     دویمادیق ایستیسیندن  کور اولدوق  توستوسوندن
۱۰     سو بولانماسا  دورولماز
۱۱     آتا یتیرن قیز ارلنور    آنایتیرن اوغول قیزلانور
۱۲     آرخا چاتمامیش   چرمالانیب
۱۳     بیر  چایا   باخ  سورا   چیرمالان
۱۴     سیچدی خلی نین  اورتا گولونه
۱۵     آتاتخت یارادیب    آممابخت یارادمیب
۱۶     هم دینی ایستیر  هم دیناری
۱۷     پای بؤله ن  یا گره ک  ایمانیننان گئچه  یا پاییندان
۱۸     آتا آنا رشوتسیز دوسلار
۱۹     گمیده اوتوروب  گمیچینین گؤزون چیخاردیر
۲۰     هرنه آتسان آشیان او چیخار قاشیقیان
۲۱     داغدان آشیب   باغچینی گوور
۲۲     آختارماختان  دئییر دوز گلمه یندی
۲۳     درمانچیدان آجیخ ایلی ین  چوالین بؤش آپارار
۲۴     هش واخ آیی نان بیر  چوالا گیرمه
۲۵     آت اولنده ایتین بایرامدی
۲۶     دووانی  بیز ایلمیشوق  یاغیش قاراداغا یاغیب
۲۷     اتی وریر  اوزگیه  آغین بیزه گئی دیریر
۲۸     دروازه نین قاپوسین باغلاماق اولار خلقین آغزین باغلاماق اولماز
۲۹     دامنان داما   دئییرسن گه جریغیمی یاما
۳۰     آدام آدامین اتین یئیر؟
۳۱     ائل آغیزی -چوال آغیزی
۳۲     که چینین قطوری  بلاغ باشیننان سو ایچر
۳۳     آت مینیش اورگده ر   دوون یئریش
۳۴     دئییر  ده وه دن یئخیلیم  هچ یئریم آرغیماسین
۳۵     درگاه قاپیسی آچیق اولاندا ایتین یوخوسو گله ر
۳۶     قانات چیخاتمامیش اوچور
۳۷     آداما  آدامی گره ک دیه
۳۸     چوخ بیلن چوخ درد چکر
۳۹     بیردانیشان ائولدو  مین بیر دانیشان  ائولمه دیر
۴۰     آت اولاندا میدان اولماز میدان اولاندا آت
۴۱     آدام آلتیندا سؤز     قازان آلتیندا کؤز
۴۲     سیچان اولمامیش  چووال دیبی گازیرسان
۴۳     بیر دانا بیر ناخیرین آبرین آپارار
۴۴     آت اولنده یهری قالار آدام اولنده آدی
۴۵     پیشیین الی اته چاتماز  دییر ات  آجی دیر
۴۶     آدام بیلمیر هانچی سازینا اویناسین
۴۷     کورا گئجه گوندوز فرق ایله مز
۴۸     آچلمامیش سفره نین بیر عیبی وار آچلمامیشن مین
۴۹     نه ده ده یه اوغولدور نه اوغولا ده ده
۵۰     ایت هورر  کاروان کئچر
۵۱     آدام گره ک یامکتب خانادان چیخا یادلی خانادان
۵۲     کور تودوقون بیراخماس
۵۳     دوشاننی یئرده  ایتینن  اولاماق گره ک
۵۴     هرگلن بیرین ورور  اسیرگمه گه سنده ور
۵۵     آدام وارکی قال ائیله قول تاپار آدام وارکی آراچیلیق له پول تاپار
۵۶     آدام آجینی اوتار     بیرشیرینین خاطرینه
۵۷     آچیلمامیش سفره نین عیبی اولماز
۵۸     آدامی  تانینان یئرده قورد یئسین
۵۹     دوشان نقده ر یاتار اوقده ر قاچار
۶۰     آتی اوتوزوب  چولونا گووه نیر
۶۱     آداملیق پولونان دئییل کی بازاردان آلاسان
۶۲     دانیشدیقی داغ لاری آشار
۶۳     دانیشقلی آش دادلی اولار
۶۴     آج یاسدیق ایستمز  یوخولو قاتیق
۶۵     آداملیقی آدامنان ایسته   خوش ایینی قیزیل گولدن
۶۶     دانیشماق گؤموشدن اولسا دانیشماماق قیزیلداندور
۶۷     آجی دیندیرمه توخو ترپتمه
۶۸     باغلی قاپیدان بلا سووشار
۶۹     آداما سوزو بیردفعه دییرلر
۷۰     آت  آت   اولونجا ییه سی مات اولار
۷۱     سوداما داما گؤل اولار
۷۲     یتیم داغلارا ئوز گه تیرسه  داغلارا قاریاقار
۷۳     آدامی آدام ائیله ین پارادیر   پاراسیز آدامین اوزی قارادیر
۷۴     کاسیبی ده وه  اوسته ایلان سانجار
۷۵     داماراباخیب قان آلا للار
۷۶     آدامليق باجاسيندان باخماييب
۷۷     حق سوز  آجی اولار
۷۸     آچیق آغیز آج قالماز
۷۹     آدامی پالتاریننان تانیمازلار
۸۰     آتدان دوشور؛ يهه رده‌ن دوشمور
۸۱     ائل آغیزی        یل آغیزی
۸۲     آجین قورشاقیندا چوره ک   قالماز
۸۳     آدامین سفیهی شاطراولار  ایتین سفیی تازیی
۸۴     ئولونی اوز باشینا ئوتورسن شلاق آتیب کفنین جرار
۸۵     آت آتینان ساواشار  آرادا اشه یین قیچی سینار
۸۶     پول گئدر بیر یانا  ایمان گئدر مین یانا
۸۷     آجین قارنی دویار گوزو دویماز
۸۸     آدامین سفیی یاپهلوان اولاریا شاخ سیده طبلچی
۸۹     آتی آتین یانینا باغلاسان یاسویون گوتورر یاخصلتین
۹۰     آت آلمامیش تؤله تیکیر
۹۱     ایسته دی گاشین دؤزلده  گوزونده چیخادی
۹۲     آجین آندی آند اولماز
۹۳     آدین ندیررشید   بیرین ده بیرین ائشید
۹۴     آت تپیکینه آت دوزه ر
۹۵     آدام اونون ایپیندن قویویا  توشمز
۹۶     ائششکه گؤجو چاتمیر پالانین تاپدییر
۹۷     آتیم اوزومدن-دونوم اوزومدن-بئیه نوکرم؟
۹۸     بیر اینه اوزوین باتیر سورا بیر چوالدوز خالخا
۹۹     جهن نمه گئدن اوزونه دوست آختارار
۱۰۰     دؤیمه خالخین قاپیسین تا دؤیمه سیننر قاپیین
۱۰۱     آجیلیغی وئرمیشیک دینجلمه قه
۱۰۲     گؤلمه قونشویان گلر باشیان
۱۰۳     آتامين اؤلمه گيننه‌ن قورخميرام، قورخيرام عزرائيل قاپيمي تانييا
۱۰۴     بالیقی هاچان سودان توتسان ته زه دیر
۱۰۵     آج قودورغان اولار چیلپاق اویناغان
۱۰۶     ائل آغیزیلا قوش توتولماز
۱۰۷     آدین هئیبت اوللاه دیر یامنی قورخودوسان
۱۰۸     ات گوتولاندان سونرا باتمان آلان چوخ اولار
۱۰۹     آللاه بوينووا قويسون
۱۱۰     آللاه قازاناننان آلار وئره‌ر بئجه‌ره‌نه
۱۱۱     داوار مله مه سه ته که آتیلماز
۱۱۲     گلین اویناماخ باشارمیر  دئییر اوتاق ایریدی
۱۱۳     آرینین یوواسینا چوپ اوزادما
۱۱۴     آج قیلینجاچاپار
۱۱۵     نق دی ئوتوروب  نی سیه نی یاپیشیب
۱۱۶     بیرایشدن کی کؤکه ل میه سن  نیه آرخلیاسان
۱۱۷     یااوروم اوروم اولاجاق یا شام شام
۱۱۸     آغلیان آغلامیان  باشا بیر باتمان بوغدادی
۱۱۹     ماما یوز اولسادا گؤژ دوغانیندی
۱۲۰     آدی اوزوندن بؤیوک دور
۱۲۱     یالاماقینن دویماق اولماز
۱۲۲     اوستوراغین قولونجا نه خیری وار
۱۲۳     پوخو پوخا قاتیب  پوخو باجادان آتیب
۱۲۴     آج قارنیننان آجی ساقیز چینییرسن
۱۲۵     اویی کی یاتیب اویادماق اولارآممااویی کی اوزون یوخویا وروب اویادماق اولماز
۱۲۶     اونون گورو وار کی کفه نی اولا
۱۲۷     کور ا... دان نه ایستر،آیکی گوز،بیری ایری بیری دؤز
۱۲۸     ائل آغیزی توربا دییل کی بوزسن
۱۲۹     آجدان اومماق اولماز
۱۳۰     دوز یولدا یئریه ممیر  شوخومنوخدا شلاق آتیر
۱۳۱     آدامین قیزیل دان تشتی اولسون آمما ایچینه قان قوسسون نه فایداسی وار؟
۱۳۲     درمانا گیتسه اصفهان خبری گتیره ر
۱۳۳     اوجون آلیب اوجوزدوقا گئدیر
۱۳۴     آدی ایت دفترینده ده یوخدور
۱۳۵     له په نی دئمه دویونو ده دونه نی دئمه بویونی ده
۱۳۶     نه نه قیزین دوی مه سه  آخیردا دیز  له رین دویه ر
۱۳۷     سنه اومود اولان آخشامنان شامسیز قالار
۱۳۸     آج دیه ر  توخولمارام   توخ دیه ر آجالمارام
۱۳۹     اوجوز اتین شورباسی اولماز
۱۴۰     اتین ده یئسه سومویون آتماز
۱۴۱     یاواش گه ل  مه چید  قاباقی دیر
۱۴۲     مه شه شمی ده تویدایدی
۱۴۳     آرادا  یئیر اوجدا گزر
۱۴۴     ده ره ده قورد آزیدی  بیریده گه میله گه ل دی
۱۴۵     اوزگه نین یامان گونونه گوله ن  اوز گونونه آغلایار
۱۴۶     آج تویوخ یوخودا داری  گوره ر
۱۴۷     دووشانا دئییرسن قاچ  تازیا دئییرسن توت
۱۴۸     آدام اوزو اوزونه ایله یه نی دونیا یغیلسا ایله یه بیلمز
۱۴۹     اول  مه چیدین ایچی سورا ائشیی
۱۵۰     چه کیش مه سه بئی کیلمز
۱۵۱     آرا قاریشیب منصب ایتیب
۱۵۲     کاسیب پول خه شته مه قین باشارماز
۱۵۳     ائل یغیشسا آدامی یونگول ایلیه بیلمز  اوزو اوزون یونگول ایلییر
۱۵۴     گؤروشن داغ اوزاق اولماز
۱۵۵     ائل داریق بئل داریق دان چتیندی
۱۵۶     آج تویوخ دیشینده بوغدا گوره ر
۱۵۷     پیس اولماسا یاخشینین قدری بیلیم مز
۱۵۸     پیس گؤنون عو مرو آز اولار
۱۵۹     آج دئیر هامی آجدیر چوخ دئیرهامی چوخدور
۱۶۰     پیسلیقی تورپاقا اکدیلر گؤورمه دی
۱۶۱     احتیاط ایگیدین یاراشیقیدیر
۱۶۲     پیسی دالیان میندیر یا دالینا مین هرایکی سی ده بیر دیر
۱۶۳     بلاغ گره ک یئریندن بلاغ اولا سو توکمه قیله بلاغ اولماز
۱۶۴     آرالیق آتی کورفاطی
۱۶۵     قورد  دوماننی گؤن آختارار
۱۶۶     داغ داغا چاتماز آمما آدام آداما چاتار
۱۶۷     ات وئرمه دن کوفته ایسته مه
۱۶۸     آج اولوب ییه ن  ناساز اولماز
۱۶۹     آدین توت گولاقین بور
۱۷۰     دالدان آتان داش توپوقا ده یر
۱۷۱     اوستوراقین قاباغیندا سیشماق گره ک
۱۷۲     دالا قالان قازانین دیبین یی یر
۱۷۳     آرالیق سؤزو   ائو یئخار
۱۷۴     پی شیی چوخ غیسناسان گه ییدر آدامین اوزونه
۱۷۵     سئی چه نه دیر اونون کل له پاچاسی نه اولا
۱۷۶     تؤل کی تؤل کیه بویورور  تؤل کی قویروغونا بویورور
۱۷۷     دارتیلمامیش ده نین وار
۱۷۸     لالین دیلین نه نه سی بیلر
۱۷۹     آجالدین چوبانا       یورولدون سارواناساری
۱۸۰     چادرا سیزلیق دان ئوده قالیب
۱۸۱     ده ده گه زه ن یوللاری بالا بیدیه بیدیه گه زه ر
۱۸۲     سن گونوز اییره نی  من گئجه اییرمیشم
۱۸۳     سن گئدن یوللاری من گئجه گدمیشم
۱۸۴     عاقیللی ایگیت ده ده نین مالین نیلیر
۱۸۵     ئله بی سالامین اوجادان آلیب لار
۱۸۶     چاپارلار آتی قیرخ یاشیندا    اویرتسن قیامت میدانیندا
۱۸۷     اربابین مالی گئدیر نوکرین جانی چیخیر
۱۸۸     کئچی جان هایندا قصاب پیین آختاریر
۱۸۹     ئله بی بیز یاغلیسین یئمیشیک بونلارا یاوانی قالیب
۱۹۰     آج آدامی قورد یئمه ز
۱۹۱     ئوز وردیق آستار ایسته دی
۱۹۲     آلتی آیلیق دونیایا گه لیبسن
۱۹۳     قئلندان چیخمامیش باننی ییر
۱۹۴     همدان اوزاخ که ردیسی یووخ
۱۹۵     سرباز نه هوشو ایلیر هیوا کالدیر یا یئتیشیب
۱۹۶     آت توئله میخین چیخاردار ایکی اوزونه بیرینده یئره وورار
۱۹۷     پول پولو قازانار
۱۹۸     پیچاق ورسان قانی چیخماز
۱۹۹     اششکی آدام ایله مق چه تین دیر
۲۰۰     گئیمه بؤرون گئنینه سؤرؤن
۲۰۱     آیران جالانسا یئری قالماز آمما قاتیق جالانسا یئری قالار
۲۰۲     آت قاشدی پالان دوشدی
۲۰۳     آدام اوجا یئردن باشینا کؤل سوورار
۲۰۴     آدامین اوز واری اولسون اوزگه آتینا مینن تئز یئره دوشه ر
۲۰۵     اششک بیلمه دیقی اوتو یئسه باشی آرغی یار
۲۰۶     پوخ دئدین اییسی گلدی
۲۰۷     آتین آریغیناقاری دیه للر ایگیدین یوغسولونا دلی
۲۰۸     آدامی بیر ده لیکدن ایکی سری ساشمازلار
۲۰۹     مفده سرکه بالدان دا شیریندی
۲۱۰     چوخلوخ  پوخلوخ
۲۱۱     ائل آغزینا باخان آروادین تئز بوشار
۲۱۲     آت گورنده آغسایار   سوگورنده سوسویار
۲۱۳     قه دیر بیلن یانیندا اولسا دونیادا قیمتلی سن
۲۱۴     دوشاب آلمیشیق موراببا چیخیب
۲۱۵     آدام یورقانینا گوره قیچین اوزالدار
۲۱۶     دلیه هل ور الینه بل ور
۲۱۷     آتی ایتیریب نوختاسین آختاریر
۲۱۸     آت یئرینه ائششک باغلاما
۲۱۹     ائل آغیزی فالدیر
۲۲۰     ائل آراسیندا ایت قویروغو کسمزلر
۲۲۱     ائل گوجو- سئل گوجو

۲۲۲     گوروله ن کنده،بلدچی لازیم اولماز

۲۲۳     مردی گووا گووا نامرد ایلیب سن

۲۲۴     یئتیمه گه ل گه ل دیین چوخ اولار،آمما چوره ک وئرن اولماز

۲۲۵     کئچن باخیرگوزگویه،آدین گویور اوزگویه

۲۲۶    کیشی توپوردوغون یالاماز

میرزا فتحعلی آخوندزاده (آخوندوف) نمایشنامه‌نویس آزادی‌خواه ایرانی اهل آذربایجان در دورهٔ قاجار بود. او را از پیشگامان جنبش ترقی‌خواهی و ناسیونالیسم ایرانی می‌دانند. اندیشه‌های او بر اندیشمندان جنبش مشروطیت ایران از جمله میرزا آقاخان کرمانی، میرزا ملکم خان، طالبوف ، میرزا آقا تبریزی و دیگران بسیار تاثیر گذاشت.

زندگی

در سال ۱۱۹۱ خورشیدی برابر با ۱۸۱۲ میلادی و ۱۲۲۸ هجری قمری در شهر نوخه یاشکی زاده شد. پدرش میرزا محمدتقی، کدخدای روستای خامنه بود که درست یک سال پیش از تولد میرزافتحعلی از این سمت برکنار شد و با مهاجرت جعفرقلی خان دنبلی از خوی به شهر شکی و حکومت در آن ولایت، بسیاری از اهالی شهرهای مختلف آذربایجان به جهت عدل و داد وی با آن شهر مهاجرت نمودند که میرزا تقی نیز یکی از آن‌ها بود.در آنجا همسر دیگری به نام نعناخانم اختیار کرد و از او میرزافتحعلی را به دنیا آورد.

شهر نوخه در جمهوری آذربایجان کنونی تا زمان انعقاد عهدنامه ترکمانچای در سال ۱۸۲۸ میلادی/ ۱۲۰۶ خورشیدی٬ یعنی حدود ۱۶ سال پس از تولد فتحعلی٬ جداشد.

فتحعلی در کودکی به همراه خانواده مدتی در خامنه و مشکین‌شهر و چندی هم در گنجه زندگی کرد و سپس به نوخه بازگشت و در آنجا تحصیل کرد.

سپس هنگامی که ۲۳ ساله بود به تفلیس رفت و مترجم بارون روزن فرماندار گرجستان شد و تا آخر زندگی همین سمت را داشت.

او در زمان ورود به تفلیس بود که با تئاترهای گرجستان آشنا شد. در این تئاترها عموماً آثار گوگول، آستروفسکی و مولیر به صحنه می‌رفت.

او از این پس بود که خود نیز دست به کار نگارش نمایشنامه شد. از جمله آثار آخوندزاده که سبب شهرت وی در ادبیات نمایشی شد، کتاب «تمثیلات» است که حاوی شش نمایشنامه و یک داستان به قرار زیر می‌باشد:

    «حکایت ملا ابراهیم خلیل کیمیاگر»
    «حکایت خرس قولدورباسان» یا «دزدافکن»
    «حکایت موسیو ژوردان حکیم نباتات و مستعلی شاه مشهور به به جادوگر»
    «حکایت وزیر خان لنکران» یا «سراب»
    «حکایت مرد خسیس» یا «حاجی قره»
    «حکایت وکلای مرافعه تبریز»
    داستان «یوسف شاه سراج» یا «ستارگان فریب خورده»

آخوندزاده اولین سازندهٔ قالب‌های امروزی نمایش در مشرق زمین است. او همچنین جزو نخستین کسانی است که به موضوع زن و مشکلات زنان ایرانی در آثارش می‌پردازد.

تمایل به روشنگری، هجو سنت و ستایش از جلوه‌های تجدد از مضامین اصلی نمایشنامه‌های او بود. او در کتاب «ستارگان فریب‌خورده» از ماجرایی تاریخی در عصر صفویه برای ترسیم واقعیت‌های زمان خودش بهره برده است.

میرزا فتحعلی آخوندزاده از اولین ادیبان و نقادان اجتماعی به شیوه علمی بود. او در "رساله قرتیکا" یا "سروشیه" نقدی بر قصیده سروش اصفهانی نوشت و می توان گفت اساس نقد نظام مند در ایران را شروع نمود. برخلاف عادات ادبی آن زمان وی مضمون و محتوا و تأثیرات اجتماع در نقد خود جای داد.

شیوه‌ی عمل آخوندزاده، بررسی سیر اندیشه‌های دینی در ظرف تاریخی و محک آن‌ها به واسطه‌ی تجربه و آزمون است که به پیشنهاد اصلاح دینی و پروتستانیسم منتهی می‌گردد.

در این راه آخوندزاده تحت تأثیر ارنست رنان و باکل است. اصلاح دینی و تفکیک آن از باقی بنیان‌های جامعه از منظر آخوندزاده انتحار یا حذف دین نیست بلکه ارائه‌ی قرائتی جدید از دینی است که بتواند خود را با روح زمانه و تحولات آن منطبق کند. آخوندزاده با آگاهی از اندیشه‌ی سیاسی مدرنیته، تناقض سیاست غربی و شریعت سنتی را مشخص می‌کند و جدایی آن دو را عنصری مهم ارزیابی می‌کند و با هر گونه تلفیق میان سنت و مدرنیته به مقابله بر می‌خیزد. از همین روی است که مادیت فلسفه‌ی نوین را در برابر انگاره‌های متافیزیکی گذشته قرار می‌دهد.

آخوندزاده در سال ۱۲۵۷ خورشیدی (۱۸۷۸ میلادی در تفلیس در ۶۷ سالگی درگذشت.و ارامگاه او در تفلیس در باغی (موسوم به بوتانی باخی ( به زبان گرجی ) که در ارتفاعات نزدیک به ناری قلعه ( قلعه شاه عباس )قرار دارد ) واقع است . سنگ قبر او رو به ویرانی است و قابل خواندن نیست . اما تندیس او به خوبی ساخته شده و بر فراز آرامگاه قرار دارد . در این قبرستان چند تن نیز از خویشان او خفته اند .

فعالیت‌های ادبی

آخوندزاده در تفلیس با فن نمایش و نمایشنامه‌نویسی آشنا شد و خود به نوشتن نمایشنامه‌های اجتماعی و انتقادی پرداخت.

آثار او اغلب به زبان ترکی آذربایجانی است که گاه به شعرهای فارسی مزین می‌شد. برخی از آثارش به روسی و فارسی ترجمه شدند. نمایش‌نامه تمثیلات او با مهارت به انتقاد از اخلاق و عادات مردم قفقاز و آذربایجان می‌پردازد. وی مرثیه شرق در رثای مرگ پوشکین را در سال ۱۹۳۷ میلادی سروده است.

آثار او در کارهای دیگر نویسندگان آزادی‌خواه دورهٔ مشروطیت ایران تأثیر زیادی داشت. او همچنین از طرفداران و مبلغان تغییر رسم‌الخط عربی به الفبای لاتین بود.

آثارمشهوروی:

    سرگذشت یک مرد خسیس
    تمثیلات یا شش نمایش‌نامهٔ کمدی(۱۲۲۱-۱۲۲۵ هجری خورشیدی)

امامزاده خواجه سید محمد(ع)

نسب :

او سیدى بزرگوار از سلاله پاک حضرت ختمى مرتبت رسول گرامى اسلام(ص) و از فرزندان بى مثال چهارمین اختر تابناک امامت و ولایت حضرت سید الساجدین الامام الهمام زین العابدین على بن حسین (ع) بنام خواجه سید محمد کججانى است.

توضیحات :

از امامزاده هاى معتبر و مشهور تبریز امامزاده خواجه سید محمد کججانى است که در روستاى کججان (کرجان) در 15 کیلومترى جنوب شرقى تبریز واقع شده است .

در این روستا گورستان تاریخى و قدیمى وجود دارد که قدمت ان به قرن ششم و هفتم هجرى قمرى میرسد. سنگ نبشته هاى این گورستان مجموعه اى است از شاهکار هنرى حجارى و نمونه هاى عالى خط و طراحى که در نوع خود کم نظیر است.

تعدادى از مشایخ از جمله امامزاده خواجه سید محمد کججانى، خواجه احمد شاه، خواجه على، قاضى عمر خراسانى، خواجه عوض،امیر غیاث الدین محمد و دهها تن از رجال علم، سیاست و عرفان در این گورستان آرمیده اند.

پدیده اى که این گورستان را از سایر گورستانهاى قدیمى و تاریخى آذربایجان متمایز میکند و تعداد بیشمارى از مردم را بخود جلب مینماید. وجود بقعه متبرکه و پر راز و رمز و عارفانه حضرت امامزاده سید محمد بن خواجه صدیق کججانى است.

او سیدى بزرگوار از سلاله پاک حضرت ختمى مرتبت رسول گرامى اسلام(ص) و از فرزندان بى مثال چهارمین اختر تابناک امامت و ولایت حضرت سید الساجدین الامام الهمام زین العابدین على بن حسین (ع) بنام خواجه سید محمد کججانى است. که هر زائر و گردشگر را مجذوب و واله و حیران عظمت خویش میکند مرقد این سید عظیم الشان از 749 سال پیش دست نخورده و بحالت اولیه باقى مانده است.

آدرس :

از امامزاده هاى معتبر و مشهور تبریز امامزاده خواجه سید محمد کججانى است که در روستاى کججان (کرجان) در 15 کیلومترى جنوب شرقى تبریز واقع شده است .

امام جمعه ورزقان گفت: 70 مسجد در اثر زلزله ورزقان تخریب شده که نیاز به بازسازی مجدد دارد.

حجت‌الاسلام مسعود مهدوی درگفتوگوبافارس در ورزقان اظهار کرد: در زلزله اخیر ورزقان 70 مسجد این شهرستان آسیب جدی دیده که نیاز اساسی دارد مورد بازسازی قرار گیرد اما به علت عدم تخصیص اعتبار توسط ستاد بازسازی بحران بیشتر آن‌ها بلاتکلیف هستند.

وی تصریح کرد: این امر در روستاها مردم را در اجرای برنامه‌های فرهنگی و دینی همچنین اقامه نماز جماعت و سایر مراسم با مشکل مواجه کرده است.

امام جمعه ورزقان خاطر نشان کرد: در برخی از روستاها مردم به ناچار در مواقع نیاز از مساجد آسیب دیده استفاده می‌کنند.

وی گفت: از آن تعداد 12 باب توسط مجلس خبرگان رهبری، شورای قم و بنیاد برکت بازسازی شده یا در حال احداث است ولی بقیه 58 مورد دیگر چشم انتظار اقدام مسئولان و خیران است.

امام جمعه ورزقان از تشکیل ستاد بازسازی مساجد و سایر اماکن متبرکه در ورزقان خبر داد و اولویت کاری این ستاد را شناسایی مساجد تخریب شده، میزان درصد تخریبی و همچنین تشکیل پرونده در خصوص این مساجد عنوان کرد.

وی در ادامه از پیشرفت کند ساختمان تنها مسجد جامع شهر ورزقان که محل اقامه نماز جمعه و سایر مراسم دینی و مذهبی شهرستان است انتقاد کرد و افزود: بعد از وقوع زلزله بلافاصله شهرداری تهران هزینه کل ساخت مسجد جامع شهر ورزقان را بر عهده گرفت که متاسفانه بعد از گذشت 18 ماه تنها به مرحله ستون‌بندی رسیده است.

امام جمعه ورزقان تاکید کرد: به علت برودت هوا همچنان کار تعطیل است که در این خصوص از پیمانکار پروژه خواستار آن هستیم که به دلیل نیاز مردم در اجرای ادامه کار و اتمام به موقع آن تسریع کند.